Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan belgelere göre, Osmanlı idari yapısında XVII. yüzyıldan itibaren uygulanan ''arpalık sistemi'', sancak yönetiminde değişikliklere yol açtı.
''ARPALIK SİSTEMİ'' UYGULAMAYA ALINDI
XVII. yüzyıldan itibaren vezir rütbesindeki paşaların sayısının artmasıyla, bu kişilere uygun görev bulunmasında zorluk yaşandığı ve bu nedenle bazı sancakların paşalara ''arpalık'' olarak verildiği ifade ediliyor.
''Arpalık'' olarak sancak gelirleri verilen kişilerin, bu bölgelerin idaresini mütesellimler (vekil) aracılığıyla yürütmeye başladıkları ve bunun sancakların büyük bölümünde uygulandığı belirtiliyor.
DİYARBAKIR BU SİSTEM İÇİNDE YER ALDI
Belgelerde, 1836 yılına kadar Osmanlı idari yapısında farklı yönetim biçimlerinin uygulandığı ve Diyarbakır eyaletinin, her yıl tevcihi yapılan eyaletler arasında yer aldığı ifade ediliyor.
''ARPALIK SİSTEMİ'' NEDİR ?
Osmanlı'da arpalık sistemi, yüksek rütbeli devlet görevlilerine ve ilmiye sınıfına, görevdeyken ek gelir, azledildiklerinde (emekliliklerinde) ise geçimlerini sağlamaları için devlet tarafından tahsis edilen toprak geliri veya maaş uygulamasıdır.
16. yüzyıldan itibaren yaygınlaşan bu sistem, başlangıçta atların arpa ihtiyacını karşılamak amacıyla dirlik (toprak) olarak verilirken, sonraları nakdi ödenek (ulûfe) haline dönüşmüştür.