Bolu'da bir kişide deli dana hastalığının (Creutzfeldt-Jakob) tespit edilmesi, hastalığa ilişkin soruları gündeme getirdi. Geçtiğimiz ay boğaz ağrısı, mide bulantısı ve baş dönmesi şikayetiyle İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne başvuran bir hastaya, (BOS) yapılan testlerde 'deli dana' hastalığı tanısı konuldu. Prion adlı anormal proteinlerin beyinde birikmesi ve sinir sistemini etkilemesiyle ortaya çıkan hastalık, duruş, hareket, duyu bozuklukları ve beyindeki süngerimsi değişikliklerle kendini göstermektedir.
DELİ DANA HASTALIĞI NEDİR?
Hastalık, "prion" denilen virüslerden daha basit yapıdaki mikroplarla bulaşır. İnsanlarda da beyin dokusu iltihabı oluşur. Oluşan hastalık yavaş ilerleyen, tanısı zor ve ölümlere neden olabilen karakterdedir.
Hastalığın hayvanlarda olan şekli "deli dana hastalığı" veya "bovine spongiform ensefaliti (BSE)", insanlarda olan şekli ise Jakop-Creutzfeldt Hastalığı (JCH) olarak adlandırılmalıdır.
DELİ DANA HASTALIĞI İNSANA GEÇER Mİ?
JCH, en sıklıkla etkilenmiş hayvanın etinin yenmesiyle insanlara geçer. Diğer geçiş yolu da özellikle sağlık personelinin hasta insanlara ait kanla temasıyla veya organ nakli ile olabilir. Hastalığın en nadir görülen nedeni de ailesel geçiştir. Bazı ailelerde bu hastalık genetik olarak taşınır.
DELİ DANA HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hastalığın belirtileri haftalar ve aylar içinde yavaş olarak gelişir. Unutkanlık, konuşma bozukluğu, yazma bozukluğu, insanları tanımada bozukluk, sağ ve solu karıştırma gibi beynin çalışmasının bozulmasına ait belirtiler görülür. Hastalık bu evrede kolaylıkla Alzheimer ile karışabilir.
Zaman içinde daha ağır belirtiler de görülmeye başlar. Kaslarda kasılmalar, dengesizlik, görme bozuklukları gelişir. Hastalığın başlangıcından itibaren 3-12 ay içinde ölüm görülür. Ölüm nedeni sıklıkla zatürredir. Hastalık az sayıda hastada daha uzun sürebilir.
TANI VE TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Hastalığın kesin tanısı mikrobun vücutta yarattığı bağışıklık moleküllerinin (antikorların) kanda tespit edilmesiyle konulur. Türkiye'de bu testler birçok sağlık kuruluşunda bulunmaktadır..
Hastalığın bilinen kesin bir tedavisi olmadığından korunma önlemleri önemlidir. Hasta olduğu bilinen hayvanlara ait etler yenmemelidir ve imha edilmelidir. Sağlıkçılar da hasta insanlara ait kanlı aletlerle temastan kaçınmalıdır. Bilinen sterilizasyon (mikrop öldürme) yöntemleri etkisiz olabilir. Tıbbi aletler için önerilen yöntem buharla sterilizasyondur. Hassas aletler ve cilt temizliği ise çamaşır suyu (sodyum hipoklorit) ile yapılabilir. Bundan sonra bol su ile çamaşır suyu uzaklaştırılmalıdır.