Diyarbakır’da tartışma kanlı bitti: Müşterisinin aracına ateş açtı

Diyarbakır’ın Sur ilçesinde yaşanan silahlı saldırı, bölgede paniğe neden oldu. İddiaya göre bir esnaf, tartıştığı müşterisinin peşine düşerek seyir halindeki aracına ateş açtı. Saldırıda ağır yaralanan sürücünün kontrolünü kaybettiği otomobil kaldırıma çıkarak ağaca çarptı.

Tartışma iş yerinde başladı

Olay, Sur ilçesi Eski Mardin Yolu üzerinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, bir esnaf ile müşterisi arasında henüz bilinmeyen nedenle tartışma çıktı.

Tartışmanın ardından müşteri otomobiliyle bölgeden ayrıldı. İddiaya göre, esnaf da kendi aracıyla müşterisini takip etmeye başladı.

SEYİR HALİNDEKİ ARACA ATEŞ AÇTI

Takip sırasında ismi öğrenilemeyen şüpheli, müşterisinin kullandığı otomobile ateş açtı. Açılan ateş sonucu sürücü ağır yaralanırken, direksiyon hakimiyetini kaybeden araç kaldırıma çıkarak ağaca çarptı.

Kazayı gören çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi.

Yaralı hastaneye kaldırıldı

Sağlık ekipleri tarafından olay yerinde ilk müdahalesi yapılan ağır yaralı sürücü, ambulansla hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı.

POLİS ŞÜPHELİNİN PEŞİNDE

Olay yerinde inceleme başlatan polis ekipleri, saldırının ardından kaçan şüphelinin yakalanması için geniş çaplı çalışma başlattı.

Silahlı saldırının çıkış nedenine ilişkin soruşturma sürüyor.

Programın ilk durağı Silvan ilçesine bağlı Gökçetevek Mahallesi oldu. Aram Tigran Kent Konservatuvarı ekipleri, mahallede çocuklarla bir araya gelerek müzik, ritim ve resim etkinlikleri gerçekleştirdi. Çocukların eğitmenler eşliğinde müzik ve ritim çalışmaları yaparak sanatsal becerilerini geliştirmesi, birlikte üretmenin ve paylaşmanın deneyimini yaşaması amacıyla düzenlenen etkinliklerde renkli görüntüler oluştu.

Mahalle meydanında eğitmenleriyle birlikte çember oluşturan çocuklar, ellerindeki ritim çubukları ve renkli borularla müziğin temel ritimlerini eğlenerek öğrendi. Etkinlik yalnızca müzikle sınırlı kalmadı. Çocuklar, yere serilen beyaz rulo kâğıtlar üzerine rengârenk boyalar ve fırçalarla resimler yaparak kolektif bir görsel çalışma gerçekleştirdi. Programla kültür ve sanat faaliyetlerinin kırsal mahallelere ulaştırılması ve çocukların sanata erişiminin güçlendirilmesi hedefleniyor.Gezici Müzik Atölyesi, 8 Temmuz akşamı Sur ilçesine bağlı Kervanpınar Mahallesi'nde çocuklarla buluşacak.

Programın en kapsamlı ayağı Sur ilçesine bağlı Zorava ve Kervanpınar mahallelerinde gerçekleştirilecek. Yaklaşık bir ay sürecek atölyelerde çocuklar müzik eğitimi alacak, birlikte hazırladıkları repertuvar üzerinde çalışacak ve eğitimlerin sonunda mahallelerinde düzenlenecek konserlerde sahne alarak performanslarını izleyicilerle paylaşacak.

Bu kapsamda atölyeler; 8 Temmuz'da Kervanpınar, 14 Temmuz'da Zorava, 15 Temmuz'da Kervanpınar, 21 Temmuz'da Zorava ve 22 Temmuz'da Kervanpınar mahallelerinde gerçekleştirilecek. Program, 28 Temmuz'da Zorava Çocuk Konseri, 29 Temmuz'da ise Kervanpınar Çocuk Konseri ile tamamlanacak.

Gezici Müzik Atölyesi, farklı ilçelerdeki kırsal mahallelerde de çocuklarla buluşmayı sürdürecek. Program kapsamında 8 Temmuz'da Çevriksu Mahallesi'nde atölye çalışmaları düzenlenecek. Bağlar ilçesinde 14 Temmuz'da Körtepe, 15 Temmuz'da Uzunbahçe ve 17 Temmuz'da Gömmetaş Mahallesi'nde müzik etkinlikleri gerçekleştirilecek.

Program daha sonra Hani ilçesinde 21 Temmuz'da Gürbüz, 22 Temmuz'da Belen Mahallesi'nde devam edecek. Lice ilçesinde ise 28 Temmuz'da Dernek, 29 Temmuz'da Yaprak Mahallesi'nde düzenlenecek atölyelerin ardından programın son etabı Sur ilçesinde gerçekleştirilecek. Bu kapsamda 4 Ağustos'ta Kozan, 5 Ağustos'ta ise Karabaş Mahallesi'nde çocuklar müzik ve ritim etkinliklerinde bir araya gelecek.

Yeni anjiyo cihazı, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli referans merkezlerinden biri olan İnme Merkezinin hizmet kapasitesini önemli ölçüde artıracak. Ani gelişen inme vakalarında dakikaların hayati önem taşıdığı göz önünde bulundurulduğunda, yeni cihaz sayesinde acil girişimsel tedaviler daha hızlı gerçekleştirilebilecek. Bunun yanı sıra kardiyoloji ve girişimsel radyoloji alanlarında sunulan sağlık hizmetlerinde de önemli bir kapasite artışı sağlanacak.

Diyarbakır İl Sağlık Müdürü Emre Asiltürk, Diyarbakır'ın yalnızca kendi nüfusuna değil, çevre illere de ileri düzey sağlık hizmeti sunan bölgesel bir merkez olduğunu belirtti. Asiltürk, konuşmasını şöyle sündürdü;

“Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanemiz bünyesinde faaliyet gösteren İnme Merkezimiz, bölgemizin en önemli özellikli sağlık birimlerinden biridir. Özellikle akut inme hastalarında erken müdahale, hastaların yaşam şansını artırırken kalıcı engellilik riskini de önemli ölçüde azaltmaktadır. Hizmete aldığımız yeni anjiyo cihazı ile İnme Merkezimizin müdahale kapasitesi daha da güçlenecek. Aynı zamanda kardiyoloji ve girişimsel radyoloji branşlarımızda gerçekleştirilen işlemler daha etkin ve hızlı şekilde yapılabilecek. Sağlık Bakanlığımızın güçlü sağlık altyapısı vizyonu doğrultusunda, vatandaşlarımızın en ileri teknolojiye sahip sağlık hizmetlerine erişimini artırmaya devam ediyoruz."

1797 yılına ait tarihî belgeler, Diyarbakır'dan Kayseri'ye mazu gönderilmemesi nedeniyle İstanbul'da ayakkabı fiyatlarının yükseldiğini ortaya koyuyor.

Dönemin kayıtlarına göre, Diyarbakır'da üretilen mazu, Kayseri'deki debbağ esnafı için temel hammaddelerden biriydi. Ancak ürünün Kayseri yerine İzmir üzerinden Avrupa ülkelerine ihraç edilmesi, deri üretiminde hammadde sıkıntısına yol açtı.

Kayseri'de yaşanan bu sıkıntının, deri üretimini olumsuz etkilediği ve bunun sonucunda İstanbul'da ayakkabı fiyatlarının önemli ölçüde arttığı belirtildi.

OSMANLI YÖNETİMİ FERMAN GÖNDERDİ

Yaşanan gelişmeler üzerine Osmanlı yönetiminin harekete geçtiği belirtilerek, Diyarbakır'a gönderilen fermanlarda, mazunun uygun fiyatlarla Kayseri'ye ulaştırılması ve debbağ esnafının hammadde ihtiyacının karşılanması istendi.

AVRUPALI TÜCCARLARIN TALEBİ DEVAM ETTİ

Belgelerde, Osmanlı yönetiminin aldığı önlemlerin, Avrupalı tüccarların Diyarbakır'daki mazu ticaretini durdurmaya yetmediği kaydediliyor. Avrupa'dan gelen yoğun talep nedeniyle mazu ihracatının devam ettiği ifade ediliyor.

Osmanlı yönetiminin bunun üzerine 1815 yılında yine bir ikaz fermanı yayımlayarak, Diyarbakır'da üretilen mazunun Avrupa'ya değil, öncelikle Kayseri'ye gönderilmesinin emredildiği belirtiliyor.

DİYARBAKIR EKONOMİK GÜCÜYLE DİKKAT ÇEKİYORDU

Tarihî belgeler, Diyarbakır'ın yalnızca ipek, dokuma ve deri ürünleriyle değil, sanayinin temel hammaddeleri arasında yer alan mazu ticaretiyle de Osmanlı ekonomisinde önemli bir yere sahip olduğunu gösteriyor.

Kentte üretilen mazunun ticareti, yalnızca bölgesel ekonomiyi değil, Kayseri'deki üretimi ve İstanbul'daki ayakkabı piyasasını da doğrudan etkileyen stratejik bir unsur olarak kayıtlara geçti.

MAZU NEDİR?

Türkçede zamanla mazı halini alan Mazu, meşe ağaçlarının dallarında ve yapraklarında oluşan, tanen bakımından oldukça zengin doğal bir üründür.

Osmanlı döneminde özellikle deri tabaklama ve boyama işlemlerinde kullanılan mazu, derinin dayanıklılığını artırması ve kaliteli bir görünüm kazanmasını sağlaması nedeniyle büyük önem taşıyordu.

Dericiliğin temel hammaddelerinden biri kabul edilen mazu, aynı zamanda boya sanayisinde ve dönemin bazı ilaç yapımlarında da değerlendiriliyordu.

Diyarbakır'da üretilen mazu, hem Osmanlı şehirlerinde hem de Avrupa ülkelerinde yoğun talep gören ticari ürünler arasında yer alıyordu.

Kayseri'deki debbağ esnafının deri üretiminde kullandığı bu doğal hammadde, Avrupa'ya ihraç edilmeye başlanınca iç piyasada sıkıntı yaşanmış, Osmanlı yönetimi de yayımladığı fermanlarla mazunun öncelikle yurt içinde değerlendirilmesini istemişti.

Ziyarette, DEM Parti Diyarbakır Milletvekili ve Dış İlişkiler Komisyonu Eş Sözcüsü Berdan Öztürk, DEM Parti Avrupa Dış İlişkiler Komisyonu üyeleri de hazır bulundu. Ziyarete, Japonya Kürdistan Dostluk Derneği Yöneticisi Vakkas Çolak’ta eşlik etti. Ziyarette gündemdeki siyasi gelişmeler, deneyimler ve güncel konular konuları konuşuldu. Japonya’da gerçekleştirilen diplomatik ziyaret çeşitli görüşme ve ziyaretlerle devam edecek.

Kayapınar Belediyesi Eş başkanı Cengiz Dündar, meclis üyeleri ve başkan yardımcıları kursiyer öğrencileri ziyaret etti. Gençlerin eşit, ücretsiz ve nitelikli eğitim ile spor olanaklarına erişebilmesi için bu yünlü ortak çalışmaları sürdüreceklerini belirten Eş Başkan Dündar, gençlere başarı dileklerinde bulundu.

Geçen yıl Beden Eğitimi ve Yüksek Okul sınavları için açtığı ücretsiz kurslarına katılan 80 öğrenciden 53’ü. spor liseleri sınavlarına giren 120 öğrenciden 70’i spor lisesi sınavlarını kazanma başarısı göstermişti. Aynı şekilde kurslara katılan Dowm hastası 1 öğrenci aynı başarıyı göstererek sınavları kazanarak Dicle Üniversitesi Antrenörlük bölümünü kazanmıştı.

Turnuvanın açılış karşılaşmaları, 500 Evler Spor Kompleksi'nde oynandı. Büyük heyecana sahne olan ilk maçlarda öğrenciler, hem sportif yeteneklerini sergiledi hem de dostluk ve dayanışma mesajı verdi.

Toplam 8 takımın mücadele ettiği organizasyonda
grup müsabakalarının tamamlanmasının ardından turnuvanın finalistleri belli olacak.

''Süper Lig’de ilk sene kolay değil. Amedspor taraftarı tutkulu, ben de tutkuluyum.Amedspor taraftarı dinamik bir takım görecek. Sahada futbol oynayan ve nerede ne yaptığını bilen ofansif bir takım izleyecek. Süper Lig'e yükselen takımlar ilk yıl adaptasyon sıkıntısı olabiliyor. İyi oyuncular getirip adaptasyonu sağlamak için de kulüp yönetimi çabalıyor.''

Amedspor taraftarının geçen sezonda olduğu gibi takımını desteklemeye devam etmesini isteyen ve buna ihtiyaçları olduğunu dile getiren Basi, ''Oyuncuların da uyum için zamana ihtiyacı var. Amedspor taraftarı inanılmaz bir taraftar. Sezonda takımı hak ettiği yere getireceğimize emin olsunlar.’ ifadesini kullandı.

Genç oyuncuların gelişimine büyük önem verdiğini işaret eden Hasi, ''Ben Anderlecht'te yetiştim. Oranın futbol sistemine aşinayım. Bugün dünya futbolunun zirvesinde olan Romelu Lukaku ve Jérémy Doku gibi oyuncular henüz çok gençken orada süre alıyorlardı. Genç oyuncular gerçekten çok önemli. ''

''Kent içi ulaşımı güçlendirmek ve trafik yoğunluğunu azaltmak amacıyla yeni yol ve ulaşım altyapısı çalışmalarını sürdürüyor.Fen İşleri Müdürlüğü, Elazığ Bulvarı'nı Mezopotamya Bulvarı'na bağlayacak olan yeni servis yolunun yapımına başladıYaklaşık 150 metre uzunluğunda ve 15 metre genişliğinde planlanan imar yolunda 4 bin metreküplük dolgu ve reglaj çalışması yürütülüyor. En kısa sürede tamamlanması planlanan çalışmaların ardından yola kilitli parke taşı döşenerek araç trafiğine açılacak.Yeni servis yolunun hizmete girmesiyle Elazığ Bulvarı ile Mezopotamya Bulvarı'nı birbirine bağlayan ana arterdeki trafik yoğunluğu önemli ölçüde azalacak, ulaşım daha güvenli ve konforlu hale gelecek.''

Gezer'in yakınları taziye dileklerini Kayapınar ilçesi Gaziler Hz. Hamza Camisinde kabul ediyor.

Sağlık camiası yasta

Diyarbakır İl Sağlık Müdürlüğü'nün mesajında ise ''Yenişehir İlçe Sağlık Müdürlüğünde görev yapan Abdulkadir ÇETİNKAYA’nın vefatını derin bir üzüntüyle öğrenmiş bulunmaktayız. Merhuma Allah’tan rahmet; kederli ailesine, yakınlarına ve sağlık camiasına başsağlığı ve sabır diliyoruz.'' denildi.

Kayapınar Belediye başlattığı daha temiz bir kent temizlik seferberliği için sosyal medya için video hazırlayarak yayınladı. Yayınlanan videoda, “Temizlik yalnızca sokakları değil, hayatı da güzelleştirir. Bir şehri yaşanılır kılan, binalar değil; ona gösterilen sevgi ve saygıdır. Biz biliyoruz ki bir çöp yalnızca yere düşmez, şehrin güzelliğine de gölge düşürür. Temizlik, geleceğe bırakacağımız en sade ama en değerli mirastır. Çocukların gülüşü, parkların yeşili ve sokakların huzuru bizim elimizdedir. Biz, temiz bir yarın için buradayız” mesajları paylaşıldı.

Sur ilçesi Küçükbahçecik Sokak'ta, Arap Şeyh Camii'nin arkasında bulunan tarihî sinagog, hem Yahudi cemaatinin kentteki geçmişine tanıklık ediyor hem de halk arasında anlatılan dikkati çekici bir inanışı yaşatıyor.

HZ. İLYAS RİVAYETİ DİKKAT ÇEKİYOR

Yapıyla ilgili en dikkat çekici anlatı Hz. İlyas'a ilişkin. Bölgede kuşaktan kuşağa aktarılan rivayete göre Hz. İlyas'ın bir süre bu yapıda kaldığı ve peygamberliğini burada ilan ettiği anlatılıyor.

Bu inanış tarihî belgelerle doğrulanmış olmasa da, Diyarbakır'ın sözlü kültüründe önemli bir yer tutuyor.

Akademik çalışmalarda yer alan bilgilere göre, tarihî havra, yıllar içinde yapılan plansız eklemeler nedeniyle özgün mimarisinin önemli bir bölümünü kaybetti.

Yapının 1840 yılında kapsamlı bir onarım geçirdiği belirtilirken, 2015 yılında Sur'da yaşanan olaylardan önce ise konut olarak kullanıldığı ifade ediliyor.

Kent estetiğinin korunması, yaya ve trafik güvenliğinin sağlanması, kamu alanlarının düzenli ve amacına uygun kullanılması amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında Silvan Yolu’ndaki reklam unsurlarına müdahale edildi.

Ekiplerin saha incelemelerinde, gerekli izin ve ruhsat süreçleri tamamlanmadan yerleştirilen, çevre ve görüntü kirliliğine neden olan totem, tabela, reklam panosu ve benzeri unsurlar tespit edildi. Yapılan tespitlerin ardından ilgili mülk sahiplerine gerekli bildirimlerde bulunuldu.

Yasal ve sözlü bildirim süreçlerinin tamamlanmasının ardından mevzuata aykırılığı devam eden reklam unsurlarına yönelik kaldırma işlemleri başlatıldı. Bu kapsamda, daha önce Kamışlo Bulvarı’nda yürütülen çalışmaların ardından Silvan Yolu’nda da kent estetiğini bozan reklam yapıları kaldırıldı.

Ana arterlerde çalışmalar devam edecek

Belediye bünyesinde oluşturulan ilgili komisyon kararı doğrultusunda; imar planı kararlarına, yürürlükteki mevzuata ve şehircilik ilkelerine aykırı şekilde konumlandırılan, can ve mal güvenliği açısından risk oluşturan, kamu alanlarının kullanımını engelleyen ve şehir siluetini olumsuz etkileyen reklam unsurlarına yönelik işlem uygulanıyor.

Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı, ana arterlerde sürdürülen çalışmaların Mardin, Elazığ ve Urfa bulvarlarında da devam edeceğini, ardından kent içindeki uygunsuz reklam unsurlarına yönelik denetim ve kaldırma işlemlerinin süreceğini bildirdi.

Büyükşehir Belediyesi, kent düzeninin korunması, ortak yaşam alanlarının daha güvenli ve estetik hale getirilmesi ile kamu alanlarının planlı kullanımının sağlanması amacıyla çalışmalarını kesintisiz sürdürecek.

Bu durum, Diyarbakır tarihinin en ilgi çekici bilinmezlerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Osmanlı kroniklerinde adı defalarca geçen Diyarbakır'da türbesi bulunan ve kentte bir dönem bahçesiyle anılan ve yaklaşık 4 asırdır tarihçilerin cevaplayamadığı ''Zincirkıran'' ile ilgili Osmanlı'nın en önemli tarihçilerinden Peçevî de bu lakabın hangi olaydan sonra verildiğine ilişkin tek satırlık bir açıklaması bulunmuyor.

ÜÇ OLASILIK

Ali Paşa, Diyarbakır'a gelmeden önce Osmanlı Devleti'nin doğu sınırındaki en kritik görevlerde bulundu.

Rakka, Sivas, Tebriz ve Van beylerbeyilikleri yapan devlet adamı, Safevî Devleti'ne karşı yürütülen seferlerde görev aldı.

Daha sonra Diyarbakır Beylerbeyiliği'ne atandı ve ölümünün ardından kentte adına yaptırılan türbeye defnedildi.

Ancak kaynaklar, onun askerî başarılarını anlatırken ''Zincirkıran'' lakabının nasıl doğduğunu açıklamıyor.

Lakap ile ilgili bugüne kadar yapılan araştırmalar üç olasılığı öne çıkarıyor:

''Lakabın, Ali Paşa'nın bir kale kuşatmasındaki askerî başarısından doğmuş olması.

Diyarbakır'da bulunan ve ''Zincirkıran Bahçesi'' adıyla bilinen yerle ilişkilendirilmesi.

Dönem insanlarının bildiği, ancak zamanla unutulan bir olay nedeniyle bu adla anılması.''

Ancak bu ihtimallerin hiçbirini doğrulayan kesin bir belge bulunmuyor.

Yaklaşık 420 yıldır kullanılan ''Zincirkıran'' lakabının gerçek hikâyesi bulunabilirse, yalnızca bir Osmanlı valisinin değil, Diyarbakır tarihinin de önemli bir bilinmeyeni aydınlatılmış olacak.

Törende DTSO İş Kadınları Meclisi adına konuşan Sevim Vural, İl'in kadın hareketi, sivil toplum ve iş dünyasına bıraktığı mirası anlattı. Vural, Nevin İl'i birkaç cümleyle tarif etmenin mümkün olmadığını belirterek, onun yaşamı boyunca kadınların eşitlik ve özgürlük mücadelesinin en önemli isimlerinden biri olduğunu söyledi.

Vural, "Nevin abla tanıdığım en üretken, en çalışkan, en mücadeleci, kadınların varoluş mücadelesinde hiç pes etmeyen bir kadındı. Kadınların görünür olması, güçlenmesi ve yaşamın her alanında yer alması için hiç yorulmadan emek verdi. Onu birkaç kelimeyle anlatmak gerçekten çok zor" dedi.

“KADIN HAREKETİNİN ÖNCÜ İSİMLERİNDEN BİRİYDİ”

Nevin İl'in 1990'lı yıllarda Jiyan Kürt Kadın Dergisinin kurucuları ve yazarları arasında yer aldığını hatırlatan Vural, Kürt kadın hareketi içerisinde uzun yıllar aktif çalışmalar yürüttüğünü söyledi. Gazetecilik yaptıktan sonra iş yaşamına atılan İl'in işçi olarak başladığı çalışma hayatında girişimci kimliğiyle kendi işletmesini kurarak birçok kadına örnek olduğunu ifade etti. Vural, Nevin İl'in kadınların ekonomik yaşamda örgütlenmesi için verdiği mücadeleyi de anlatarak, 2010 yılında Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi'nde katıldığı bir toplantıda kadınlara söz hakkı verilmemesi üzerine harekete geçtiğini belirtti.

İl'in iki arkadaşıyla birlikte örgütlenme kararı aldığını ifade eden Vural, "Yaptığı çalışmaların ardından 2011 yılında Doğu Güneydoğu İş Kadınları Derneği'ni (DOGÜNKAD) bölge derneği olarak kurdu. Amacı bölgedeki daha fazla kadına ulaşmak, kadınlar arasında dayanışmayı büyütmekti" diye konuştu.

“TÜRKİYE’NİN TSO’LARDAKİ İLK KADIN MECLİS BAŞKANI OLDU”

DOGÜNKAD'daki çalışmalarının ardından Türkiye'de bir ilke imza atıldığını belirten Vural, Nevin İl'in Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası bünyesinde kurulan Kadın Meclisi'nin oluşumunda öncü rol üstlendiğini söyledi. Vural, "Nevin abla, DTSO'nun ilk Kadın Meclisi'nin kurulmasına öncülük ederek tarihe adını yazdırdı. Güçlü duruşuyla her zaman birlik mesajları verdi. Kürt kimliğinden ve duruşundan ödün vermeden kapsayıcı ve birleştirici bir rol üstlendi" ifadelerini kullandı.

DTSO BAŞKANI KAYA: İŞ DÜNYASI İÇİN BÜYÜK BİR KAYIP

Daha sonra konuşan DTSO Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, İl'in Diyarbakır iş dünyası ve kadın hareketi açısından büyük bir kayıp olduğunu söyledi. Kaya, "Büyük bir değerimizi yitirdik. Özellikle kadınlar en önemli mücadele arkadaşlarından birini kaybetti" ifadelerini kullandı. Nevin İl'in DTSO tarihinde önemli bir ilke imza attığını vurgulayan Kaya, "143 yıllık Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarihinin ilk kadın meclis başkanıydı. Ancak onu önemli kılan sadece bu unvan değildi. Dört dönemdir odada görev yapan biri olarak söyleyebilirim ki görev süresi boyunca birçok ilke imza attı" dedi.

"53 MECLİS ÜYESİNİ TEK TEK ZİYARET ETTİ"

İl'in meclis çalışmalarına verdiği önemi anlatan Kaya, toplantılara katılım konusunda gösterdiği hassasiyete dikkat çekti. Kaya, "Meclis toplantılarımızda hiçbir zaman çoğunluk sorunu yaşanmadı. Katılımla ilgili en küçük bir aksaklık gördüğünde 53 meclis üyemizi tek tek iş yerlerinde ziyaret eder, sorunlarını dinler ve katılımın önündeki engelleri kaldırmak için büyük çaba gösterirdi" diye konuştu. Kaya, Nevin İl'in 2018 yılında Türkiye'de ilk kez Diyarbakır'da kurulan İş Kadınları Meclisi'nin kuruluşuna öncülük ettiğini belirterek, "Diyarbakır'da kurulduktan sonra çevre illeri kadın arkadaşlarıyla birlikte dolaşarak bu modelin tüm bölgede yaygınlaşması için yoğun emek verdi. Kadınların örgütlenmesi ve karar alma mekanizmalarında daha güçlü temsil edilmesi için büyük mücadele yürüttü" ifadelerini kullandı.

"HASTALIĞINI HİÇBİR ZAMAN MAZERET ETMEDİ"

Nevin İl'in uzun süredir mücadele ettiği hastalığına rağmen çalışmalarını aksatmadığını dile getiren Kaya, şöyle devam etti:

"Bugün aramızdan ayrılmasına neden olan hastalığı o dönemlerde de vardı. Ancak hiçbir zaman bunu bir mazeret olarak görmedi. Gerek meclis yönetiminde gerekse İş Kadınları Meclisi'nin gelişmesi için yürüttüğü çalışmalarda hastalığını öne sürmedi. Arkadaşlarıyla birlikte üretmeye, çalışmaya ve mücadele etmeye devam etti."

"SİVİL TOPLUM İÇİN ÖRNEK BİR İSİMDİ"

Nevin İl'in yaşamını kadınların örgütlenmesine ve sivil toplumun güçlenmesine adadığını belirten Kaya, "Sivil toplum kuruluşlarının gelişmesi ve iş kadınlarının sivil toplumda daha güçlü yer alması için çok önemli emekler verdi. Hayatının merkezine bu mücadeleyi koydu. Kendisine Allah'tan rahmet diliyorum. Yakınlarının ve hepimizin başı sağ olsun" dedi.

EŞ BAKAN BUCAK, “MÜCADELESİNDEN VAZGEÇMEYEN BİR YURTSEVERDİ”

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Eş Başkanı Serra Bucak, Nevin İl'i "devrimci, yurtsever ve mücadelesinden hiç vazgeçmeyen bir kadın" olarak tanımladı. Nevin İl'in yıllar boyunca kente, kadın hareketine ve Kürt halkının meşru kimlik mücadelesine büyük emek verdiğini söyleyen Bucak, "Yurtsever bir feministti. Çok değerli bir yol arkadaşı, son derece mütevazı bir insandı. Birleştirici gücünü de bu mütevazı kişiliğinden alıyordu" dedi.

İl'in yaşamının son dönemine kadar çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Bucak, "Son enerjisine kadar toplantılarda, organizasyonlarda yer aldı. Hiç ön planda olmayı tercih etmedi; hep destekleyen, güç veren kişi oldu. Bugün burada kadınların ve toplumun ona gösterdiği sahiplenme, geride bıraktığı büyük izlerin en önemli göstergesidir" dedi.

Konuşmasının sonunda Nevin İl'in ailesine ve kadın hareketine başsağlığı dileyen Bucak, "Böyle bir insanın yeri zor dolar. Ancak anısı ve mücadelesi yaşamaya devam edecek" diye konuştu.

TABUTUNU KADINLAR OMUZLADI

Konuşmaların ardından Nevin İl için cenaze namazı kılındı. Namazın ardından İl'in tabutu, kadınların omuzlarında dualar eşliğinde mezarlığa taşındı. Defin töreninin ardından İl ailesi ile Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya taziyeleri kabul etti. Daha sonra törene katılanlar, taziyelerin kabul edileceği Kayapınar ilçesindeki 50 Metre Yol üzerinde bulunan Orfioğlu Vakfı Taziye Evi'ne geçti.

Yaşar Kemal’in 1951 yılında kaleme aldığı röportajlarla ölümsüzleşen göçmen köylerinde artık neredeyse hiç göçmen yaşamıyor.

O dönem nüfusu az ve işlenmemiş arazisi çok olduğu için göçmenlere tahsis edilen Bismil ve Sur ilçelerindeki köyler, Balkanlar'dan gelen ailelerin hummalı çalışmalarıyla tarım merkezlerine dönüşmüştü.

Yaşar Kemal’in 1951’de ''çırılçıplak'' diye tarif ettiği Sur’un Karabaş köyü, göçmenlerin kuyulardan kova kova su çekerek diktiği fıstık, ceviz ve dut ağaçlarıyla bugün yemyeşil. Ancak köyde artık hiç göçmen nüfus kalmadı.

DİYARBAKIR'DAKİ GÖÇMENLERİN GÜNCEL DURUMU

Köy Adı ve İlçesi Yerleşim Yılı İlk Göçmen Nüfusu (1939) Bugünkü Durum
Ambar (Bismil) 1937 200 hane Sadece birkaç aile kaldı.
Karabaş (Sur) 1938 60 hane Göçmen kalmadı; eski evler ayakta.
Köprübaşı (Bismi 1939 94 hane / 500 kişi Göçmen kalmadı; son göçmen 2020'de vefat etti.
Tavuklu (Bismil) 1939 80 hane Yalnızca 3 hane (yaklaşık 20 kişi) kaldı.
Şemami (Bismil) 1940 50 hane Göçmen nüfusu tamamen tükendi.

''NADASLIKTAN GİT KAPTAN AGA''

Tavuklu köyünde kalan son üç haneden biri olan 1962 doğumlu Hamit Langal, babasının Varna’dan Tuzla’ya gemiyle, oradan da trenle Diyarbakır’a uzanan zorlu yolculuk anılarını şu sözlerle aktarıyor:

''Babam anlatırdı; denizde fırtına çıkıp gemi çok dalgalandıkça yaşlı bir göçmen amca korkup kaptana seslenmiş: 'A be Kapitan Aga, hep dalgalık tepelerden sürüyorsun gemiyi, biraz da nadaslıktan (düz tarladan) git!' derdi."

Bölgenin aşırı sıcağına, hastalıklara ve ilk yıllardaki kıtlığa göğüs geren göçmenlerin büyük kısmı, zamanla ekonomik sebeplerle Diyarbakır merkeze ya da batı illerine taşındı.

KENT MERKEZİNDE YAŞAYAN İSİM: GÖÇMENLER CADDESİ

Köylerden Diyarbakır merkezine göç eden aileler, özellikle Bağlar semtindeki tren istasyonu çevresine yerleşti.

Bugün o muhacirlerin çocukları ve torunları batı kentlerine göç etmiş olsa da, Bağlar'daki o bölge günümüzde hâlâ ''Göçmenler Caddesi'' adıyla anılıyor ve büyük göçün hatırasını yaşatmaya devam ediyor.

Balkanlar'dan taşıdıkları kültürle Diyarbakır bozkırına can veren muhacirlerden geriye, şimdilerde sadece anılar, yaşlı ağaçlar ve sessiz mezar taşları kaldı.

''Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odamızın Meclis Başkanı, kıymetli yol arkadaşımız Nevin İl, uzun süredir gördüğü kanser tedavisinin ardından, geçtiğimiz hafta zatürre teşhisiyle İstanbul'da tedavi olduğu hastanede yaşam mücadelesini ne yazık ki kaybetmiştir.

Kadın emeğinin görünür kılınması, kadın girişimciliğinin desteklenmesi ve kadınların örgütlü mücadelesinin güçlendirilmesi adına yıllarca büyük emek veren Nevin İl, iki dönem boyunca Odamız yönetiminde üstlendiği görevleri özveriyle yerine getirmiş; aynı zamanda birçok sivil toplum kuruluşunda aktif rol alarak kentimizin sosyal ve ekonomik yaşamına değerli katkılar sunmuştur.

Dürüstlüğü, çalışkanlığı, üretkenliği ve mücadeleci kişiliğiyle her zaman saygıyla anılacak olan kıymetli Meclis Başkanımızın aramızdan ayrılışının derin üzüntüsünü yaşıyoruz.

Merhumeye Allah'tan rahmet, başta ailesi olmak üzere, yakınlarına, sevenlerine, iş dünyamıza ve tüm halkımıza sabır ve başsağlığı diliyoruz.

Başımız sağ olsun, mekanı cennet olsun.

Merhume Nevin İl'in cenaze defin işlemleri, taziye yeri ve taziye programına ilişkin bilgiler ise daha sonra kamuoyuyla paylaşılacaktır.''

Rivayete göre Hz. Yunus, balığın karnından kurtulduktan sonra Diyarbakır'a gelerek bu mağarada yedi yıl yaşadı ve ibadet etti. Tarihi surların eteklerinde yer alan mağara, taşıdığı manevi değer ve gizemiyle kentin en dikkat çekici ancak en az bilinen noktalarından biri olmayı sürdürüyor.

Bölge halkı arasında kuşaktan kuşağa aktarılan anlatımlara göre Hz. Yunus, burada inzivaya çekildi, ibadet etti ve çevrede yaşayan insanlara öğütlerde bulundu.

Her ne kadar bu anlatımlar tarihsel belgelerle kesin olarak doğrulanmış olmasa da, mağara uzun yıllardır Diyarbakır'ın manevi mirasının bir parçası olarak kabul ediliyor.

DİYARBAKIR İÇİN SÖYLEDİĞİ SÖZLER DE ANLATILIYOR

Yerel anlatımlarda Hz. Yunus'un Diyarbakır için hayır ve bereket dileğinde bulunduğu, kentin kadim bir şehir olduğunu ifade ettiği yönünde sözler de yer alıyor.

Bu ifadeler yazılı tarihi kaynaklarla doğrulanmamış olsa da, halk arasında nesilden nesile aktarılmaya devam ediyor.

TARİHİ SURLARIN GÖLGESİNDE GİZLİ KALDI

Fiskaya Seyir Terası'nın hemen altında bulunan mağara en dikkati çekici tarihi noktalarından biri olmasına rağmen yeterince tanınmıyor.

Ziyaretçilerin büyük bölümü Dicle Vadisi ve Hevsel Bahçeleri manzarasını izledikten sonra, surların eteğinde bulunan bu mağaranın farkına varmadan bölgeden ayrılıyor.

İNANÇ TURİZMİ İÇİN ÖNEMLİ BİR DEĞER

Diyarbakır'ın binlerce yıllık tarihi içinde farklı medeniyetlere ve inançlara ev sahipliği yapan çok sayıda yapı bulunuyor.

Yerel tarih araştırmacıları, Hz. Yunus ile ilişkilendirilen bu mağaranın bilimsel araştırmalarla daha kapsamlı incelenmesi ve tanıtılması halinde kentin inanç turizmine önemli katkı sunabileceğini belirtiyor.

Sessizliğini koruyan mağara, tarihi surların gölgesinde hem efsaneleri hem de manevi atmosferiyle ziyaretçilerini bekliyor.

Uzun yıllardır ticaret hayatının yanı sıra sivil toplum alanındaki çalışmalarıyla da öne çıkan Nevin İl, Diyarbakır'ın ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimine yönelik birçok projede aktif rol üstlendi.

Kentte iş dünyası ile sivil toplum kuruluşları arasında kurduğu güçlü diyalog sayesinde geniş kesimlerin takdirini kazanan İl, özellikle kadınların karar alma mekanizmalarında daha fazla yer alması için yürütülen çalışmalara da destek verdi.

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarihinde Meclis Başkanlığı görevine seçilen ilk kadın olan Nevin İl, bu yönüyle kentin iş dünyasında önemli bir ilke imza attı. Görev süresi boyunca katılımcı yönetim anlayışıyla öne çıkan İl, Diyarbakır'ın ticaret, sanayi ve turizm alanındaki potansiyelinin ulusal ve uluslararası platformlarda tanıtılması için çeşitli çalışmalara öncülük etti.

KENTİN TANITIMINA KATKI SUNDU

Nevin İl, Diyarbakır'ın tarihi, kültürel ve ekonomik değerlerinin daha geniş kitlelere tanıtılması amacıyla gerçekleştirilen birçok organizasyonda aktif görev aldı.

Kentin turizm potansiyelinin geliştirilmesi, yatırım ortamının güçlendirilmesi ve yerel ekonominin desteklenmesine yönelik projelerde önemli katkılar sundu.

İş dünyasında uzlaşmacı kişiliği, mütevazı yaklaşımı ve çözüm odaklı tutumuyla tanınan İl, çevresinde herkesin "abla" diye hitap ettiği, farklı kesimleri bir araya getirebilen isimlerden biri olarak biliniyordu.

SİVİL TOPLUMUN ETKİN İSMİYDİ

Meslek hayatının yanı sıra uzun yıllar boyunca çok sayıda sivil toplum kuruluşunda görev alan Nevin İl, kadın girişimciliğinin geliştirilmesi, toplumsal dayanışmanın güçlendirilmesi ve kent ekonomisinin sürdürülebilir kalkınmasına yönelik çalışmalara destek verdi.

Diyarbakır'ın ortak değerleri etrafında birlik ve dayanışmanın güçlenmesi için yürütülen birçok platformda aktif rol üstlendi.

TAZİYE MESAJLARI PEŞ PEŞE GELDİ

Nevin İl'in vefatının ardından iş dünyası, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları, siyasi temsilciler ve çok sayıda vatandaş taziye mesajları yayımladı.

Mesajlarda İl'in Diyarbakır'a sunduğu katkılar, uzlaşmacı kişiliği ve örnek duruşuna vurgu yapıldı.

Diyarbakır iş dünyasında önemli bir iz bırakan Nevin İl'in cenaze töreni ve defin programına ilişkin bilgilerin ailesi tarafından daha sonra paylaşılması bekleniyor.

Yaklaşık 9 ay sürecek proje kapsamında filoksera zararlısından etkilenen bağ alanları için filokseraya dayanıklı anaçlar üzerine aşılanmış tescilli Mazrone üzüm fidanları üretilecek.

Proje çerçevesinde yaklaşık 3 bin modern bağ fidanı yetiştirilmesi planlanıyor.

Türk Kızılay Sur Şube Başkanı Gülhan Sönmez, proje kapsamında kadınlar, gençler ve üreticilere yönelik teorik ve uygulamalı bağcılık eğitimleri düzenleneceğini belirterek, modern üretim altyapısının kurulacağını ve en az 100 kişinin eğitimlerden yararlanmasının hedeflendiğini söyledi.

Sönmez, projenin sadece bağcılığı değil, kırsal kalkınmayı ve istihdamı da destekleyeceğini ifade ederek, Diyarbakır'ın yerel üzüm çeşitlerinin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasının amaçlandığını kaydetti.

Projenin tamamlanmasıyla birlikte Diyarbakır'da bağ alanlarının artırılması, üzüm üretiminde verim ve kalitenin yükseltilmesi ile bölge ekonomisine katkı sağlanması hedefleniyor.