ABD’de Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü’nde (NIST) görev yapan iki fizikçi, Mars’ta zamanın Dünya’ya kıyasla neden daha hızlı aktığını hassas hesaplamalarla ortaya koydu.
Yapılan araştırmaya göre, Mars yüzeyindeki bir saat, Dünya’daki bir saate göre günde ortalama 477 mikrosaniye daha hızlı çalışıyor.
Bu süre insan algısı için önemsiz görünse de, uzay görevlerinde saniyenin onda biri hassasiyetinin gerektiği durumlarda hayati sonuçlar doğurabiliyor.
Bu farkın temelinde, Albert Einstein’ın genel görelilik teorisinin öngördüğü “yerçekimsel zaman genişlemesi” yatıyor.
Teoriye göre zaman, bulunduğu ortamın yerçekimi gücüne bağlı olarak farklı hızlarda akıyor. Daha güçlü bir yerçekimi alanında bulunan saatler, daha zayıf bir yerçekimindeki saatlere kıyasla daha yavaş çalışıyor.
YER ÇEKİMİ AZALDIKÇA ZAAN HIZLANIYOR
Dünya, Ay ve Mars gibi gök cisimlerinin farklı kütlelere ve yerçekimi alanlarına sahip olmasının, zamanın her birinde farklı akmasına neden olduğu belirten bilim insanları şöyle dedi:
''Örneğin Dünya çevresinde dolanan GPS uydularındaki atom saatleri, gezegen yüzeyindeki saatlerden daha hızlı çalışıyor. Bunun nedeni, uyduların daha zayıf bir yerçekimi alanında bulunması ve hareket hızlarının zaman üzerindeki etkisi. Bu etki günlük bazda yaklaşık 38 mikrosaniyelik bir fark yaratıyor ve GPS sistemlerinin doğru çalışabilmesi için sürekli düzeltilmesi gerekiyor.
Mars söz konusu olduğunda ise durum daha karmaşık. Mars’ın kütlesi Dünya’nın yaklaşık onda biri kadar olduğu için yüzey çekim kuvveti de çok daha zayıf. Mars yüzeyindeki yerçekimi Dünya’ya kıyasla yaklaşık beş kat daha az. Bu da Mars’taki saatlerin doğal olarak daha hızlı çalışmasına yol açıyor.''
GÜNEŞE OLAN MESAFE DE ETKİLİ
Bilim insanları, Mars’ın zaman farkını belirleyen tek unsurun kendi kütlesi olmadığını, kızıl gezegenin, Güneş’ten ortalama 1,5 astronomik birim uzaklıkta bulunduğunu ifade ederek, ''Dünya ise Güneş’ten yaklaşık 1 astronomik birim mesafede. Yerçekiminin mesafeyle ters orantılı olarak azalması nedeniyle Mars, Güneş’in çekiminden daha az etkileniyor. Bu durum da zamanın Mars’ta Dünya’ya göre daha hızlı akmasına katkı sağlıyor'' dedi.
MARS GÖREVLERİ İÇİN KRİTİK ADIM
Bu hassas zaman hesaplamalarının, Mars’ta yapılacak gelecekteki robotik ve insanlı görevler için büyük önem taşıdığını kaydeden bilim insanları, şöyle devam etti:
''İletişim, konum belirleme ve navigasyon sistemlerinin hatasız çalışabilmesi, gezegenler arası zaman senkronizasyonuna bağlı. Mars’ta kurulacak ölçeklenebilir bir zaman altyapısı, gezgin araçlardan insanlı inişlere kadar birçok kritik operasyonun temelini oluşturacak.
Dünya-Ay sisteminin ötesine geçerek gezegenler arası otonom bir zaman senkronizasyonu oluşturmanın artık uzak bir bilim kurgu fikri değil. Mars ve Ay için geliştirilen bu zamanlama çalışmaları, insanlığın Güneş Sistemi’ne yayılma hedefinde önemli bir eşik.''
Bu araştırma, The Astronomical Journal dergisinde yayımlandı.