Diyarbakır’da düzenlenen FilmAmed Belgesel Festivalinde sahneye çıkan ünlü yazar ve sosyolog İsmail Beşikçi, konuşması sırasında aniden fenalaştı. Salondaki izleyicilerin müdahalesiyle kısa sürede sağlık ekiplerine haber verildi. İlk müdahalenin ardından Beşikçi, hastaneye kaldırıldı.
Doktorlardan alınan bilgiye göre Beşikçi’nin beyin kanaması geçirdiği tespit edildi. Tedavisine yoğun bakımda devam edilen 86 yaşındaki yazarın hayati tehlikesinin sürdüğü bildirildi. Olay, sosyal medyada geniş yankı bulurken, “İsmail Beşikçi kimdir?” sorusu yeniden gündeme geldi. Peki, İsmail Beşikçi kimdir?
İSMAİL BEŞİKÇİ KİMDİR?
İsmail Beşikçi, 1939 yılında doğdu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde eğitim aldı ve 1962’de mezun oldu. Askerliğini Bitlis ve Hakkâri’de yaparken göçebe Kürt aşiretleriyle tanıştı. Akademik hayatına Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde yardımcı doçent olarak başladı. Burada yaptığı araştırmalar, onu Kürt toplum yapısı üzerine yoğunlaşmaya yönlendirdi.
AKADEMİK KARİYERİ VE İLK ESERLERİ
1969’da yayımlanan “Doğu Anadolu’nun Düzeni: Toplumsal-Ekonomik ve Etnik Temeller” adlı eseri, Beşikçi’nin bilimsel kariyerinde dönüm noktası oldu. Kitap, Kürt toplumunun sosyo-ekonomik yapısını Marksist bir bakış açısıyla inceliyordu. Ancak bu çalışma ona disiplin soruşturmaları ve davalar getirdi. 1971 darbesi sonrası propaganda suçlamasıyla yargılandı ve hapis cezasına çarptırıldı.
KÜRTLER ÜZERİNE ÇALIŞMALARI
Beşikçi, Türkiye’de Kürt sorununu açıkça dile getiren az sayıdaki entelektüelden biri oldu. Çalışmalarında Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkı üzerinde durdu ve bu görüşleri nedeniyle “Modern Türkiye’nin Kürt çalışmalarındaki öncüsü” olarak tanımlandı. En bilinen eserlerinden biri, 1991’de yayımlanan “Uluslararası Kürdistan Kolonisi” oldu. Bu kitap da yazarın yeniden hapse girmesine yol açtı.
HAPİS YILLARI
İsmail Beşikçi, farklı dönemlerde açılan davalarla toplamda 17 yıl hapis yattı. Yazıları ve kitapları nedeniyle defalarca Terörle Mücadele Yasası kapsamında yargılandı. 2010’da Çağdaş Hukukçular Derneği için kaleme aldığı bir makale nedeniyle tekrar “PKK propagandası” suçlamasıyla yargılandı ve 2011’de 15 ay hapis cezası aldı.
ÖDÜLLER VE TANINMA
Beşikçi, ulusal ve uluslararası alanda pek çok ödüle layık görüldü:
• 1987 Nobel Barış Ödülü adayı oldu.
• 2012 Hrant Dink Ödülü’nü aldı.
• 2014 Rudaw Medya Ağı Yılın Kişisi Ödülü ile onurlandırıldı.
Yayınlanmış çok sayıda eseri bulunan İsmail Beşikçi, halen PEN Onur Üyesi. Türkiye’de düşünce özgürlüğü ve Kürt sorunu üzerine çalışmalarıyla tanınıyor.