Antik İnka İmparatorluğu’nun gizemli kayıt sistemi khipular, düğümlü iplerden oluşan bir veri aracıydı.
Uzun süre yalnızca seçkin yetkililerin bu sistemi kullanabildiği düşünülüyordu. Ancak yeni kanıtlar, sıradan insanların da khipu yapımına katıldığını gösteriyor.
SAÇLAR “İMZA” GİBİ KULLANILDI
Araştırmacılar, Peru’daki bazı khipularda yapımcılarının kendi saçlarını düğümlere eklediğini keşfetti.
İnka kültüründe saç, kişinin kimliğini ve özünü simgeliyordu. Bu nedenle saç eklemek, khipuyu yapan kişiyi “imzalamak” anlamına geliyordu.
SIRADAN HALKTAN GELEN İZLER
KH0631 kodlu bir khipuda yapılan izotop analizi, saçın düşük statülü bir bireye ait olduğunu gösterdi. Bu kişi et ve mısır yerine patates ve yeşillik ağırlıklı bir beslenmeye sahipti.
Bulgular, khipuların yalnızca elitler değil, halk tarafından da üretildiğini ortaya koydu.
İNKA YAZISININ YENİ YORUMU
Bu keşif, İnka İmparatorluğu’nda khipu okuryazarlığının sanılandan çok daha geniş kitlelere yayıldığını ve sıradan insanların da kayıt tutma sürecine katıldığını ortaya koyduğu belirlendi.
