Özgür Ayaydın
Tarih boyunca ''ölümsüzlüğün'' formülün arayan insanoğlu bunu başaramayınca, bu kez uzun yıllar yaşamanın sıırını bulmak için çaba göstermiş, asırlık ömürlü insanların hayat hikayelerini ve önerilerini hep ilgiyle dinlemiştir.
Bu konuda yaşamı dikkat çeken kişilerden en önemlisi Bitlis'in Mutki ilçesinde 1774'te dünyaya gelen kimisine göre 157 yıl kimisine göre ise 160 yıl yaşadığı belirtilen Kürt Zaro Ağadır.
Uzun yaşamını ulusal gazetelerde yer almasının ardından dünyanın dikkatini üzerine çeken Zaro Ağa, arasında İtalya, ABD, İngiltere, Yunanistan ve Fransa'nın bulunduğu çok sayıda ülkeye davet edildi. Yabancı gazetelerde sürekli haber olurken, her ülkede ''uzun yaşamanın formülünü öğrenmek” isteyen doktorlar tarafından muayene edildi.
Hatta bazı dernekler ile firmaların tanıtım ve reklamlarında yer alan Zaro Ağa, 1930 yılında gittiği ve yaklaşık 9 ay kaldığı ABD'de alkol karşıtı bir derneğin “fiziksel ve zihinsel sağlıklı kalma mucizesi olarak” tanıtıldı.
Merak ve hayranlık duyguları ile hareket eden ABD'li kadınlarının ilgisi karşısında şaşkına dönen Zaro Ağa'ya kadınlar kendisiyle fotoğraf çektirmek için 10 dolar, öpmek için ise 15 dolar öderken, üzücü olanı uzun yaşamıyla bazı sirklerde çalıştırılmaya zorlanması olmuş.
Zaro Ağa, ABD ve Avrupa'da aylarca çalıştıktan sonra 100 dolardan az parayla yurda dönerken, onu bu seyahate götürenler ise büyük paralar kazananlar oldu. Hatta çok sayıda yerli ve yabancı firmalara ait reklamlarda uzun ömürlü olmasına vurgu yapıldı.
- Türkiye'nin reklam yüzü oldu
Zaro Ağa'nın iki kadın ortasında duran resmi diğer yüzünde ise "Kim Zaro Ağa gibi Türk üzümü ve fındığı yerse zeytinyağı ve İzmir inciri ile sindirim sistemini harekete geçirirse onun gibi bu yaşta sağlıklı olur." ibaresi bulunan kartpostallar Macaristan'da 4 dile çevrilerek dünyaya dağıtıldı. Varta Akü reklam afişinde ''Zaro Ağa gibi ömürlü'' sloganın kullandı.
1931 yılında Budapeşte Sergisi’nde Türk ürünlerinin tanıtımına katılan Zaro Ağa'yı konuyla ilgili 13 Mayıs 1931 tarihli Milliyet Gazetesinin haberinde şu ifadeler yer aldı:
''Peşte’de açılacak beynelmilel sergide tevzi edilmek üzere Milli İktisat ve Tasarruf Cemiyeti tarafından reklam kartları yaptırılmıştır. Zaro Ağa’nın neşeli ve dinç bir resmini ihtiva eden bu kartlarda deniliyor ki Zaro Ağa gibi Türk üzüm ve fındıklarını yemek, Zaro Ağa gibi hazmınızı Türk yağları ve incirleriyle tanzim etmek ve Türk tütünleri içmek suretile tamüssıhha [tam sağlıklı] olarak Zaro Ağa kadar yaşayabilirsiniz!"
- 10 padişah, 1 cumhurbaşkanı gördü
10 Osmanlı padişahı, 28 sadrazam, 1 cumhurbaşkanı, 5 başbakan görmüş, 6 savaşa katılmış ve bazı kaynaklara göre 7, bazı kaynaklara göre 13, başka bir kaynağa göre ise 29 kez evlenmiştir. 5'i kız, 8'i erkek 13 çocuğu ile 29 torunu olan Zaro Ağa 29 Haziran 1934'te Şişli Etfal Hastanesi'nde öldü.
Yapılan otopside Zaro Ağa'nın oldukça uzun yaşamasına rağmen tüberküloz, kalp büyümesi, beyinde damar tıkanıklığı ve üç böbreklilik gibi sağlık sorunlarına sahip olduğu belirlendi.
- Akrabası da 125 yaşında öldü
Kendisi de Bitlisli olan Sosoyolog Müfit Yüksel, Mutki'nin Meydan köyünde dünyaya gelenve yoksulluk nedeniyle İstanbul'a göç eden Zaro Ağa'nın Selimiye Kışlası, Beşiktaş, Ortaköy Camii ve Tophane Nusretiye Camii inşaatlarında çalıştığını belirterek, şunları söyledi:
''Daha nonra yeniçeri olmuş hatta çıkan isyanda Ayasofya'nın mahzenlerine sığınarak kurtulmuş. 2 kere Mustafa Kemal Atatürk ile görüştürülmüş. İlginç olan bir durumda Zaro Ağa'nın bir yakını memleketi Meydan köyünde 125 yaşındayken 2012 yılında vefat etti.''
- Mezarı Pierre Loti Kahvesine çıkan yokuşta
Mezarı Eyüpsultan kabristanında, Pierre Loti Kahvesine çıkan yokuşun ortalarında, yolun ikiye ayrıldığı yerdedir.
Hamidi başlıklı mezar taşında "Bitlisli Şemsi Ağa oğlu 160 yaşında ölen Zaro Ağa'nın ruhuna Fatiha" ifadesi yer almaktadır.
