Velime Geceleri, genellikle 15-20 günde bir yapılan toplantılardır de diyebiliriz. Bu gece toplantılarına, yani Velime Gecelerine, şehrin ileri gelenleri, işadamları, alim, şair, düşünür ve müzisyenlerin de katıldığı gecelerdi…
Bu toplantılarda genellikle Diyarbakır’ın kültürel ve tarihi konularından bahsedilir, şehrin güncel sorunları, ilmi ve edebi ile ilgili tartışmalar yapılır, şiirler ve gazeller okunur… Gece Klasik fasılla başlayıp, Diyarbakır musikisi ile devam edip son bulan musiki eğlencelere dönüşen gecelerdir…
Bu gecelerin ev sahipliğini dönüşümlü olarak imkânı ve maddi durumu iyi olan kişiler yapardı. Her gelen bir Diyarbakır yemeği, tatlısı vs. getirir ve gecenin belirli saatlerinde bunlar ikram edilirdi..
Bir Kent Meclisi, Bir İrfan Meclisi, Bir Sivil Toplum Örgütü Konfederasyonu gibi bir organizasyondu Diyarbakır Velime Geceleri…
Arkadaşlığın, dostluğun, sevginin pekişmesi, dostlar arasında baş gösteren kırgınlıkların giderilmesi, saygının, edep ve terbiyenin, nezaketin, hayata pozitif bakmanın ve paylaşma kültürünün genç nesillere gösterilmesi ve aktarılması amacını taşıyan Velime Geceleri, aynı zamanda sazın ve sözün dile geldiği toplantılardı…
Yüzlerce yıllık bir geleneğin yansıtıldığı Velime Gecelerine katılanların hepsinin günlük yaşamda geçimini sağladığı ayrı bir mesleği vardı ; İlin yöneticileri, İlin tanınmış simaları, sivil toplum örgütü temsilcileri, ağa, yarıcı, topraksız köylü , demirci, bakkal, işçi, iş adamı vs. kişiler Diyarbakır Velime Gecesinde bir araya gelip geceyi icra ediyorlardı…
Velime Geceleri: Diyarbakır’ da yapılan geceler içerisinde en önemli ve en ağırlıklı olanıdır. kentte, mahalle ve semtlerde olup bitenlerin konuşulduğu, sorunların görüşüldüğü, çözüm yollarının da tespit edildiği bir geceydi. Bu gece bir nevi kent meclisi gibiydi…
İrfan ve makam sahiplerinin de davet edildiği bu gece, ilim ve irfanın öğrenildiği, sazın ve sözün dile geldiği bir gecedir…
Bir oturma düzeni verdi
Diyarbakır’ın Velime Gecelerinde veya diğer yemekli eğlenceli gecelerin verildiği mekânlarda divan ve yer minderleri ile yastıklar dizilerek düzenlenirdi. Genelde yaşça büyük ve ilin, semtin mahallenin ileri gelenleri, ilin yöneticisi durumunda olanlar başköşede divanlarda otururdu. Saz ve ses sanatçılarına da başköşede yer ayrılırdı.
Velime Geceleri, Sanıldığı gibi, içki masalarının kurulduğu, sazların çalındığı, yenilip içildiği geceler değildi. Bu gecelerin bir amacı vardı. Bu amaçta, Arkadaşlığın, dostluğun, sevginin pekişmesi, dostlar arasında baş gösteren kırgınlıkların giderilmesi, saygının, edep ve terbiyenin, nezaketin, hayata pozitif bakmanın ve paylaşma kültürünün genç nesillere gösterilmesi ve aktarılması amacını taşırdı. Velime gecelerinde şehirde yapılan ve yapılması gereken çalışmaların görüşülmesi ve tespit edilen sorunların ilgili mercilere iletilmesi kararlaştırılırdı…
Diyarbakır’ın meşhur mahalli yemekleri Ekşili dolamsı, sulu yemekleri ( meftune, güveç) ve Lüle kebabı, kuşbaşılı kebap, patlıcanlı kebap ve ciğer şiş kebapları yapılırdı.
Bilindiği gibi Diyarbakır’da yaz mevsimi sıcak geçer. Eski dönemlerde öyle klima veya serinletici bir araçta yoktu. Bu nedenle velime gecelerinde mevsime göre mekan değiştirilirdi. Yaz mevsiminde eyvan’da, Kış Mevsiminde de oda içerisinde yapılırdı.
Yine mevsime göre yemekler yapılırdı. Meyveler, Çeşitli Çerezler ve geç vakitlerde de çiğköfte yapılırdı…
Velime Gecelerinin Eyvan Gecelerinden farkı daha ağırlıklı ve her mevsimde yapılıyor olmasıydı… Eyvan Geceleri genellikle Yaz Mevsiminde yapılan gecelerdi… Misafirler avlu içerisinde taş merdivenlerden çıkarak eyvana geçerlerdi…
Velime Geceleri; Katılanların dünyevi hiçbir statüsünün geçerli olmadığı, statünün ERDEM’e göre belirlendiği bir nevi İrfan Meclisleriydi… Yardımlaşmadan, hukuka-barıştırmadan yargılamaya-sulh etme vs. şehrin yönetilmesi için toplumun bütün katmanlarının görüşünün alınarak her türlü tertibatın alındığı sosyal yapıydı… Bu irfan meclislerinde ayrıca müzik de icra edilirdi…
DEVAM EDECEK