Diyarbakır salnamelerinde ve tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Diyarbakır’da halk arasında “Kot Minare” diye bilinen Nasuh Paşa Camisi, birçok tarihi olayda zarar gördü. Peki bu minare neden böyle anılıyor, başına neler geldi?
Detaylar haberimizde...
Diyarbakır’ın Fatih Paşa Mahallesi'nde yer alan Nasuh Paşa Camii, halk arasında “Kot Minare” adıyla biliniyor. 1600’lü yıllarda inşa edilen bu yapı, tarihte birçok kez zarar gördü. Hem bir isyanın hedefi oldu hem de doğal afetlerden etkilendi. 2015 yılındaki hendek olaylarında da tahribat yaşadı.
Bugün hâlâ ayakta olsa da, Diyarbakır’ın en çok zarar gören tarihi yapılarından biri olma özelliğini taşıyor.
NASUH PAŞA CAMİİ’NİN KURULUŞU VE MİMARİSİ
Nasuh Paşa Camii, dönemin Diyarbakır Valisi Nasuh Paşa tarafından, eşi Servinaz Hanım adına 1606-1611 yılları arasında yaptırıldı.
Cami, kesme siyah bazalt taştan inşa edildi. Avlusu süssüz, sade bir mimariye sahipti. Caminin iç kısmı da bezemesiz, basit bir görünüme sahipti. Harim kısmında dört sütunla taşınan bir kubbe yer alıyor.
Adını minaresinden alan cami, ilk olarak 1819 yılında yaşanan halk isyanı sırasında zarar gördü.
İSYANDA TOP MERMİSİ MİNAREYE İSABET ETTİ
1818’de Diyarbekir Valiliği'ne atanan Behram Paşa'nın baskıcı uygulamaları halkın tepkisine yol açtı.
Kısa sürede isyana dönüşen bu huzursuzluk, Ramazan Ayı’nın 25. gecesi, 18 Temmuz 1819’da büyüyerek İçkale’ye doğru yayıldı.
Vali Behram Paşa, İçkale’deki Virantepe’ye çıkarak, halkın toplandığı Fatih Paşa çevresine ve kente doğru top atışları başlattı.
Atılan toplardan biri, Nasuh Paşa Camii’nin minaresine isabet etti. Minarenin yarısı yıkıldı.
Halk, bu olaydan sonra yarısı eksik kalan minareye “Kot Minare” adını verdi. Bu ad, zamanla camiyle özdeşleşti.
1960’LARDA ONARILDI, YİNE YIKILDI
Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından 1960’lı yıllarda minare restore edilerek eski haline getirildi. Ancak bu durum uzun sürmedi.
Daha sonra bir yıldırım düşmesi sonucu minare tekrar hasar aldı ve yeniden “kot” hale geldi.
Bu olay da halk arasında minarenin talihsizliğinin bir başka göstergesi olarak anlatılmaya devam etti.
Bugün hâlâ Diyarbakırlılar bu yapıyı “Kot Minareli Cami” olarak tarif eder.
2015 HENDEK OLAYLARINDA YENİDEN ZARAR GÖRDÜ
Nasuh Paşa Camii, 2015 yılında yaşanan hendek olaylarında da zarar gördü. Sur ilçesinde gerçekleşen çatışmalarda cami çevresi tahrip oldu. Yapı, bir kez daha tarihî darbe aldı.
Buna rağmen cami, bugün de ibadete açık ve işlevini sürdürmeye devam ediyor.
HZ. YUNUS’UN OĞLUNUN MEZARI BU CAMİNİN YANINDA
Caminin hemen yanında yer alan Zincirkıran Türbesi’nin, Hz. Yunus’un oğlu Hazreti Nebi Ogeda’ya (A.S.) ait olduğu, yerel halk tarafından dile getiriliyor.
Yüzyıllardır birçok olayın tanığı olan Nasuh Paşa Camii ve onun “Kot Minare”si, Diyarbakır’ın tarihî belleğinde derin bir iz bırakmaya devam ediyor.