Diyarbakır’ın simgesel noktalarından biri olan Dağkapı, sadece bir kavşak değil; yüz yılı aşan tarihiyle bir zamanlar şehrin kalbinin attığı yerdi. 1940’lı yılların sonunda çekildiği tahmin edilen siyah beyaz fotoğraf, bugün artık yerinde olmayan yapıların ve yaşanmışlıkların tanığı gibi karşımızda duruyor.
O yıllarda Dağkapı, surlarla çevriliydi. Ancak dönemin valisinin talimatıyla “şehir hava almıyor” gerekçesiyle surların bir kısmı yıkılarak, Tek Beden ile Dağkapı surları arasında bir boşluk oluşturdu. Bugünkü Dağkapı Meydanı işte bu değişimin bir ürünüydü.
ŞEYH SAİT YARGILAMASINA TANIKLIK EDEN OTEL: YALOVA
Fotoğrafın hemen solunda görülen yapı, 1920 yılında inşa edilen Yalova Oteli. Bu otel, tarih sahnesinde önemli bir role sahip. Şeyh Sait’i yargılayan mahkeme heyeti, davanın sürdüğü günlerde bu otelde konaklamıştı.
Yalova Oteli’nin hikâyesi ise oldukça anlamlı. Otelin sahibi Vehbi Koçak, Yalovalı bir mühendisten otelin çizimlerini ücretsiz alır. Bu jest karşısında minnet duyan Koçak, mühendise otelin adını vermesini teklif eder. Mühendis de doğduğu şehir olan Yalova’nın adını bu Diyarbakır oteline verir. Böylece şehirler arası bir bağ, Dağkapı’nın kalbine kazınmış olur.
ESKİ MEYDANDA BİR ZAMANLAR EMİRGAN VARDI
Yalova Oteli'nin tam karşısı ise bugün herkesin bildiği Dağkapı Meydanı. Ancak 1950’li ve 60’lı yıllarda burada müzikli eğlenceleriyle tanınan Emirgan Çay Bahçesi bulunuyordu.
Emirgan, o dönemde Diyarbakır halkının sosyal yaşamında önemli bir yer tutuyordu. Dostlukların kurulduğu, müzik seslerinin yankılandığı bu bahçe, bir kuşağın anılarında hâlâ canlı.
BİR MEYDANIN DEĞİŞEN YÜZÜ
Zamanla Dağkapı Meydanı da büyük değişimlere sahne oldu. 1964 yılında meydana Atatürk Heykeli dikildi. Ancak bu değişim durmadı. 1980’li yıllarda Emirgan Bahçesi’nin bir kısmı otobüs durağına dönüştürüldü. 1990’larda ise yer altı çarşısının inşasıyla birlikte yeşil alan tamamen ortadan kalktı.
Yalova Oteli’nin akıbeti de benzer bir değişimi yaşadı. 1975 yılında otel yıkıldı ve yerine Diyarbakır Diş Hekimliği Fakültesi inşa edildi. Daha sonraki yıllarda ise aynı noktaya yeniden bir otel yapıldı.
GÖZDEN KAYBOLAN AMA GÖNÜLLERDE KALAN BİR DÖNEM
Bugün bakıldığında Dağkapı, modern kent dokusunun bir parçası. Ancak geçmişin izleri hâlâ bazı fotoğraflarda ve hatıralarda yaşamaya devam ediyor.
Siyah beyaz bir karede donup kalan Yalova Oteli, Emirgan Çay Bahçesi ve o meydanda yaşanmış nice hikâye, Diyarbakır’ın hafızasında silinmez izler bırakıyor.
Bu alanlar artık fiziksel olarak yerinde olmasa da, geçmişin yankıları Dağkapı’nın her taşında, her adımında hissediliyor.
