Tarihi kaynaklarda yer alan bilgilere göre, Diyarbakır’ın Ergani ilçesine bağlı Çimlihöyük (Lexerî) köyünden çıkan Ali Seydo, hem diplomat kimliği hem de dilbilim çalışmalarıyla tanındı.
40 yıl süren emeğiyle hazırladığı 25 bin kelimelik “El-Kamûsu’l-Kürdî el-Hadîs”, Arap dünyasında yayımlanan ilk kapsamlı Arapça-Kürtçe sözlük olarak kabul edildi.
Eser, 1985 yılında Selahaddin Eyyubî Derneği tarafından Amman’da iki cilt ve 670 sayfa olarak yayımlandı.
“El-Kamûsu’l-Kürdî el-Hadîs”, hem Kürt dili hem de Arapça için önemli bir kaynak olarak kabul gördü.
DİYARBAKIR’DAN ÇIKIP DİPLOMAT OLDU
1908’de Ürdün’ün Es Salt kentinde doğan Ali Seydo'nun, kökleri Diyarbakır’ın Ergani ilçesine bağlı Dudikan aşiretine dayandığı belirtiliyor.
Dedesi 1880’de Osmanlı tarafından Ürdün’e kaymakam olarak atanan Ali Seydo, 1928 yılında Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde İktisat ve Siyaset eğitimi alarak üniversite bitiren ilk Kürt ve Ürdünlü oldu.
DİPLOMASİ GÖREVLERİ
Yaklaşık yirmi yıl boyunca Ürdün’ün çeşitli kentlerinde öğretmenlik, yöneticilik ve kaymakamlık yaptı. Daha sonra Türkiye, Suudi Arabistan, Suriye ve Yemen’de Ürdün Büyükelçisi olarak görev aldı.
KÜRT DİLİNE KATKILARI
Diplomatlık görevlerinin yanı sıra Kürt dili ve edebiyatı üzerine makaleler ve kitaplar yazan Ali Seydo, Arapça-Kürtçe sözlüğüyle de tanınarak, dilbilim alanında öncü kabul edildi.
KİMLİĞİNİ NASIL TANIMLADI?
Resmiyette “Ali Seydo El-Gewranî El Kürdî” olarak anılan diplomat, kimliğini şu sözlerle ifade etti:
“Benim ismim Ali Seydo Ali Gewrani Kurdidir. Aşiretimizin adı Dudikandır. Amed ile Ergani arasında bulunan Deşta Gewraniliyiz.”
SON YILLARI VE VEFATI
Tarihçi, dilbilimci ve diplomat kimlikleriyle bilinen Ali Seydo, 1992 yılında 84 yaşında Amman’da hayatını kaybetti.