Tarihteki adı Medine Caddesi olan ve Cumhuriyetle birlikte İzzetpaşa Caddesi adını alan cadde, Diyarbakır’ın tarihi ve toplumsal belleğinde özel bir yere sahip. Hem adli hem askeri geçmişiyle de dikkati çeken bu cadde, yıllar boyunca kentin merkezi noktalarından biri olmayı sürdürdü.
İZZETPAŞA CADDESİ'NİN TARİHİNE GENEL BAKIŞ
Cadde adını, 1879-1882 yılları arasında Diyarbakır Valiliği görevinde bulunan İzzet Paşa’dan alıyor. Bugün kentin en yoğun trafik ve yaya akışının olduğu bölgelerinden biri olan bu cadde, hem tarihsel hem de toplumsal açıdan çok katmanlı bir geçmişe sahip.
AVUKATLAR CADDESİ OLARAK ANILMASININ SEBEBİ
Fotoğraf: Caddede sağlı sollu çok sayıda avukat bürosunun olması nedeniyle ''Avukatlar Caddesi'' olarak da adlandırılıyor. 1930'larda çekilen bir fotoğraf karesi. (Fotoğraf: Oruç Ejder Çetin)
İzzetpaşa Caddesi, bir dönem Diyarbakır’daki avukatların bürolarının yoğunlaştığı yer olarak biliniyordu.
Cadde, Saraykapı’dan başlayarak İçkale’ye uzanıyor. O dönemlerde İçkale’de adliye, savcılık ve cezaevi gibi kurumların bulunması nedeniyle avukatlar, işlerine yakın olmak için bürolarını bu cadde üzerinde açmayı tercih ediyordu. Bu nedenle halk arasında burası uzun yıllar “Avukatlar Caddesi” olarak adlandırıldı.
KOLORDU CADDESİ OLARAK ANILMASININ NEDENİ
Fotoğraf: İzzetpaşa Caddesi, kolordu binasının da bulunduğu İçkale ile bağlantısının olması nedeniyle bir dönem halk arasında ''Kolordu Caddesi'' olarak da adlandırılıyordu. (fotoğraf: 1950'lerden kalan bir kare. Diyarbakırlı Saripişo)
Bazı kaynaklarda, caddenin “Kolordu Caddesi” olarak geçtiği de görülüyor.
Bunun nedeni ise tarihsel olarak bu bölgede Kolordu Komutanlığı, Askerlik Şubesi ve Jandarma Karakolu gibi askeri yapıların bulunmasıydı.
Bu askeri kurumlar, caddenin farklı çevreler tarafından “Kolordu Caddesi” olarak anılmasına yol açtı.
1930’LARDAN GÜNÜMÜZE BİR CADDE
Fotoğraf: 1900'lü yıllarda Medine Caddesi olarak da adlandırılan İzzetpaşa Caddesi'nden bir görünüm. (Fotoğraf: Diyarbakırlı Saripişo)
1900’lü yıllarda çekilmiş siyah beyaz bu fotoğraflar, İzzetpaşa Caddesi’nin geçmişteki hâlini gözler önüne seriyor. Zaman içinde değişen mimari yapılar ve ticari hayat, bu caddenin bugün de Diyarbakır’ın en canlı noktalarından biri olmasını sağladı.
Bu çok yönlü tarihsel kimliğiyle İzzetpaşa Caddesi, Diyarbakır’ın belleğinde silinmez bir iz bırakmaya devam ediyor.
