Binlerce yıllık geçmişiyle dünyanın en eski yerleşim yerlerinden biri olan Diyarbakır, Mezopotamya’nın kuzeyinde stratejik bir konuma sahiptir. Tarihi surları, kadim kültürü ve zengin mirasıyla tanınan kent, yüzyıllar boyunca pek çok devlet ve medeniyetin yönetim merkezi olmuştur. Roma’dan Bizans’a, Selçuklular’dan Osmanlı’ya kadar uzanan bu süreçte Diyarbakır, sadece bir şehir değil, aynı zamanda bölgesel bir idare merkezi olarak öne çıkmıştır.
Peki, böylesine köklü bir tarihe sahip olan Diyarbakır eskiden nereye bağlıydı? İşte hem Osmanlı hem Cumhuriyet döneminde Diyarbakır’ın idari statüsü ve bağlı olduğu yerler…
OSMANLI DÖNEMİNDE DİYARBAKIR
Diyarbakır, 1515 yılında Osmanlı topraklarına katıldı ve kısa süre içinde “Diyarbakır Eyaleti” kuruldu. Bu eyalet, Musul’dan Van’a kadar uzanan geniş bir coğrafyayı kapsıyordu. Çevredeki sancaklar doğrudan Diyarbakır’a bağlıydı. 1867’de çıkarılan Vilayet Nizamnamesi ile “Diyarbakır Vilayeti” adını aldı ve Osmanlı’nın doğudaki en önemli yönetim merkezlerinden biri haline geldi.
CUMHURİYET DÖNEMİNDE DİYARBAKIR
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte 1923’te Türkiye’nin ilk 13 ilinden biri olarak doğrudan merkezi yönetime bağlandı. Cumhuriyet tarihi boyunca hiçbir zaman başka bir ile bağlı olmadı. Aksine, bölgesel olarak çevre iller üzerinde etkili bir merkez konumunu sürdürdü.
OSMANLI ÖNCESİ DÖNEMLER
Diyarbakır, Osmanlı öncesinde de önemli bir merkezdi. Selçuklular, Artuklular ve Akkoyunlular dönemlerinde şehir zaman zaman Musul merkezli idarelerin yönetimine girse de çoğunlukla bölgesel başkent olarak varlığını sürdürdü. Bu dönemde hem ticaret yollarının kesişim noktasında bulunması hem de askeri-stratejik önemi, şehrin sürekli olarak önemli bir yerleşim yeri olmasını sağladı.
TARİHİ ÖNEMİNİ KORUYAN ŞEHİR
Günümüzde Diyarbakır, tarihi mirasını korumaya devam eden, hem kültürel hem de ekonomik anlamda bölgesinin lider şehirlerinden biridir. Binlerce yıllık geçmişi, onu yalnızca bir şehir olmaktan çıkarıp, tarihin canlı tanıklarından biri haline getirmiştir.
