Halk arasında sıkça anılan “Deve Geçidi” isminin kökeni, tarih ve sözlü kültürün iç içe geçtiği anlatılarla şekilleniyor.
Kentin eski ulaşım güzergahları üzerinde yer aldığı bilinen bölgenin adıyla ilgili net bir yazılı belge bulunmasa da, uzman görüşleri ve vatandaş anlatıları ortak bir noktada buluşuyor.
TİCARET KERVANLARI
Fotoğraf. F.R. Chesney (1868)
Tarihçiler, “Deve Geçidi” adının Osmanlı ve daha öncesi dönemlerde Diyarbakır’dan geçen ticaret kervanlarına dayandığını belirtiyor.
İpek Yolu’na bağlanan tali güzergahlarda deve kervanlarının sıkça kullanıldığına dikkati çeken uzmanlar, dar ve eğimli geçitlerden develerin tek sıra halinde geçmesi nedeniyle bölgenin bu adla anıldığını ifade ediyor.
VATANDAŞ NE DİYOR?
Yöre sakinleri arasında anlatılan hikâyeler de dikkati çekici.
Bazı vatandaşlar, geçmişte burada develerin dinlendirildiği ya da konakladığı bir nokta bulunduğunu, bazılarının ise “geçidin zorluğu” nedeniyle deveyle geçilebilen ender yerlerden biri olarak adlandırıldığını söylüyor.
Yazılı kaynakların sınırlı olduğu bu tür yer adlarında, sözlü tarih önemli bir rol oynuyor. “Deve Geçidi” de Diyarbakır’ın ticaret geçmişini, coğrafyasını ve halk hafızasını yansıtan isimlerden biri olarak bugün hala yaşamaya devam ediyor.