Yüksek Mahkeme'nin Resmi Gazete'de yayımlanan kararı, basın özgürlüğü ve hukuki belirlilik açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
İptal edilen hüküm, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun'un 49. maddesinde yer alıyordu.
Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Gazeteciler Cemiyeti'nin açtığı bir dava üzerine yaptığı başvuruyla konuyu inceleyen AYM, söz konusu maddenin Anayasa'nın 13, 26, 28 ve 29. maddelerine aykırı olduğuna hükmetti.
AYM gerekçesinde, yaptırım gerektiren fiillerin ve uygulanacak ceza miktarlarının açık ve kesin bir çerçevesinin çizilmediğini vurguladı.
Kanun'a yapılan genel bir atıfla Kurum'a, hangi eylem ve işlemlerin, hangi sürelerle ve ne ölçüde yaptırım gerektireceğini belirleme konusunda sınırsız bir takdir yetkisi verildiği belirtildi.
Bu durum, hukuki belirlilik ve kanunilik ilkelerine aykırı bulundu.
Mahkeme, daha önceki bir bireysel başvuruda (Yeni Gün Haber Ajansı) verdiği ihlal kararında da aynı yapısal soruna dikkat çekerek, yasal düzenlemenin netleştirilmesi gerektiğini Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bildirmişti.
YARGISAL DENETİM AKKINA DA İPTAL
AYM, ayrıca, Basın İlan Kurumu kararlarına karşı açılan davalarda Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin vereceği kararların kesin olduğuna dair düzenlemeyi de iptal etti.
Bu hükmün, "hükmün denetlenmesini talep etme hakkına" yani adil yargılanma hakkına sınırlama getirdiği gerekçesiyle Anayasa'ya aykırı olduğu sonucuna varıldı.
NE ANLAMA GELİYOR? (UZMAN GÖRÜŞÜ)
Bu karar, özellikle muhalif yayın organlarına yönelik uygulanan ekonomik yaptırımların hukuki dayanağını ortadan kaldırması nedeniyle basın özgürlüğü açısından kritik bir adım olarak görülüyor.
İptal edilen madde, uzun süredir Kurum'un ilan kesme yetkisini keyfi ve siyasi baskı aracı olarak kullanmasına olanak tanıdığı gerekçesiyle tartışılıyordu.
AYM'nin kararıyla, BİK'in yeni ve Anayasa'ya uygun bir yasal düzenleme yapılana kadar ilan kesme cezası verme yetkisinin kalmadığı anlaşılıyor.
Bu durum, Türk basını için önemli bir nefes alma alanı yaratırken, yasa koyucunun, yaptırım mekanizmasını Anayasa'nın gerektirdiği gibi açık ve belirli kurallarla yeniden düzenlemesi zorunluluğunu ortaya koyuyor.